W dniach 5–6 września 2025 roku w Gostyniu w Wielkopolsce odbył się pierwszy w Polsce Międzynarodowy Kongres Bibliotek Mobilnych (International Mobile Library Congress).
W wydarzeniu uczestniczyło blisko 100 przedstawicieli z dziesięciu krajów: Polski, Niemiec, Łotwy, Ukrainy, Portugalii, Finlandii, Chorwacji, Słowenii, Beninu oraz Czech.
Uczestnicy mieli okazję wysłuchać 14 wystąpień eksperckich, wziąć udział w konsultacjach i spotkaniach roboczych, a całość wydarzenia zakończył festyn bibliobusowy. Organizatorami kongresu byli: Ogólnopolskie Forum Bibliotek Mobilnych, Biblioteka Publiczna Miasta i Gminy w Gostyniu, Wojewódzka Biblioteka Publiczna i Centrum Animacji Kultury w Poznaniu oraz Centralna Biblioteka Josepha von Eichendorffa w Opolu.
Jednym z omawianych tematów była sytuacja bibliotek mobilnych na Ukrainie. Delegacja z Kijowa i Lwowa, z udziałem Olgi Romaniuk – dyrektor Biblioteki Łesi Ukrainki, uzyskała wsparcie i wskazówki, które mogą wkrótce zaowocować uruchomieniem tam pierwszych bibliobusów. Podkreślano, że doświadczenia innych krajów są w tym procesie bezcenne.
Kongres miał również wymiar humanistyczny – wiele wystąpień pokazywało, jak biblioteki mobilne realnie wpływają na życie osób mieszkających w odległych, wykluczonych czy trudno dostępnych regionach. Swoimi doświadczeniami podzielił się m.in. Nuno Marçal z Portugalii, obsługujący seniorów w górskich wioskach, oraz Barbara Monloussi z Beninu, która własnymi siłami stworzyła bibliotekę na kołach w Afryce.
Na forum zaprezentowano rozwiązania systemowe i modele finansowania funkcjonujące w różnych krajach. W panelach udział wzięli m.in.: Matjaž Stibilj – prezes Sekcji Bibliotek Mobilnych Słoweńskiego Stowarzyszenia Bibliotekarzy, Klaudija Mandić – przewodnicząca Komisji Bibliotek Mobilnych w Chorwacji, Melanie Fechner – przedstawicielka niemieckiego Związku Bibliotek, a także Johannes von Freymann – były przewodniczący tej samej komisji.
Dla polskiego środowiska bibliotekarskiego szczególne znaczenie miały prezentacje z krajów sąsiadujących – Łotwy i Niemiec – które dowodziły, że bibliobusy sprawdzają się także w realiach zbliżonych do naszych. Inspirującymi przykładami były również wystąpienia polskich praktyków: Pauliny Skrzypczak z Gostynia, Renaty Sztabnik z Kobylnicy, Tomasza Siniewa z Łubnian oraz Jerzego Woźniakiewicza, dyrektora WBP w Krakowie i prezesa Stowarzyszenia Bibliotekarzy Polskich, który mówił o bibliotekach rowerowych.
Zakres tematyczny konferencji obejmował zarówno zagadnienia techniczne i organizacyjne, jak i kwestie finansowania oraz wpływu społecznego bibliotek mobilnych. Zgromadzone doświadczenia i materiały stały się punktem wyjścia do dalszej współpracy i wsparcia instytucji planujących rozwój tego typu usług w Polsce i Europie.
W drugim dniu kongresu zarejestrowani uczestnicy zwiedzali Gostyń i okolice, a od godziny 15:00 w centrum miasta działało Miasteczko Bibliobusowe ze strefami tematycznymi, koncertami, warsztatami, spotkaniem autorskim z Krzysztofem Bochusem oraz prezentacjami mobilnych bibliotek.
W ramach programu rządowego „Partnerstwo dla książki” Ogólnopolskie Forum Bibliotek Mobilnych otrzymało dofinansowanie na projekt „Międzynarodowy Kongres Bibliotek Mobilnych Gostyń 2025”. Dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego pochodzących z Funduszu Promocji Kultury – państwowego funduszu celowego.
Konferencja branżowa – fotorelacja:
Piknik czytelniczy – Miasteczko bibliobusowe – fotorelacja:
