Potężna wiedza o niezwykłych ludziach, którzy tworzyli polską literaturę, do tego przedstawiona ze swadą, w wartki sposób. Tak wyglądało wystąpienie Arkadiusza Miksy pt. „Twórczość jest apostolstwem dobra”. W dniu 25 września br. publiczność zgromadzona w gostyńskiej bibliotece najpierw wysłuchała opowieści, a później uczestniczyła w dyskusji o zapomnianych tytanach ze środowiska „Sztuki i Narodu”.
Tadeusz Gajcy, Bronisław Onufry Kopczyński, Wacław Bojarski i chyba najbardziej uznany Andrzej Trzebiński. O nich była ta opowieść. Tworzyli na łamach „Sztuki i Narodu”, czyli konspiracyjnego pisma ukazującego się w latach 1942–1944. Było to jedyne regularnie wydawane pod okupacją pismo o literaturze w Polsce. Wspomniani pisarze kierowali się zasadą Norwida – „Artysta jest organizatorem wyobraźni narodowej”. Wywodzili się z ideowego środowiska Obozu Narodowo-Radykalnego, ale ich działalność kulturalna przenikała i inspirowała również inne środowiska – nawet socjalistyczne.
Ważne miejsce w ich twórczości zajmowały inspiracje Stanisławem Brzozowskim, który stanowił pomost sięgający aż do romantyzmu. Głosili również uniwersalizm. Bazując na św. Tomaszu z Akwinu, szukali równowagi między wolnością twórczą a powinnościami względem społeczeństwa.
W ich manifestach przewija się Imperium Słowiańskie jako dobrowolna wspólnota ducha i kultury, łącząca narody Europy Środkowej, Wschodniej i Bałkanów. Głosili postulat budowania oryginalnej polskiej kultury na bazie naszej tożsamości, nowoczesności i umiejętnej absorpcji obcych wpływów. Zauważali, że nasza kultura jest wątła, bo stanowi płytkie naśladownictwo obcych wzorców lub wskrzeszanie rzeczy nieprzystających do współczesności.
Gość zwracał uwagę, że większość przedstawicieli „Sztuki i Narodu” zginęła w młodym wieku z rąk okupantów, co stanowiło wręcz niewyobrażalną stratę dla polskiego potencjału intelektualnego w przyszłości. Tym bardziej że owi dwudziestoletni twórcy byli znacznie bardziej rozwinięci, niż wskazywałby na to ich wiek, zarówno pod względem erudycji i kreatywności, jak i zdolności do szerszej i głębszej refleksji.
Wiele elementów z ich dorobku przewija się w popularnych wierszach, piosenkach, utworach muzycznych, twórczości noblistów itp. Niestety, rzadko kiedy są kojarzone z młodymi literatami „Sztuki i Narodu”.
Gość biblioteki – Arkadiusz Miksa – historyk i publicysta, jest jednym z pierwszych badaczy zajmujących się tą problematyką.
Spotkanie zorganizowano w ramach Strefy Dialog.
